Op donderdag 22 mei 2025 vond de bookrelease plaats van Afscheid van de ratrace in literaire sociëteit De Kring in Amsterdam. In aanwezigheid van ruim 50 gasten interviewde schrijver en presentator Eus Akyol de auteur ruim een uur lang over de aanleiding en achtergrond van zijn boek.
Voor nieuwsgierige lezers volgt hier een deel uit zijn biografie:
‘Goed bezig,’ zei de bestuurder. ‘Maar ik zie dat je veel meer kunt, er komt een leuke vacature vrij, directeur Recreatie Midden-Nederland, is dat niet iets voor jou?’
Ik reageerde terughoudend. ‘Sinds het overlijden van mijn vader loop ik al een tijdje met een knagend gevoel rond, alsof ik nog wat te bespreken heb. Ik krijg er de vinger niet op. Ik wil dit eerst opgelost hebben en ga hulp zoeken,’ was mijn antwoord.
In 2015 was mijn vader op drieënnegentigjarige leeftijd na een lang ziekbed overleden. Mijn verhouding met hem had zijn sporen nagelaten. Ik wilde dat hij trots was op wat ik bereikt had in mijn carrière. En dat was ook zeker het geval. Opeens viel de man weg waar ik bewondering voor had, vooral om zijn daadkracht en doorzettingsvermogen. Hij was er altijd voor me, maar zijn koppigheid en rechtlijnig denken irriteerden me soms ook mateloos. Zijn overlijden veroorzaakte een leegte en een ommekeer in mijn leven. Ik hoefde me niet meer voor iemand te bewijzen. Voor mijn gevoel echter waren er nog dingen die nog niet uitgesproken waren en dat bleef me bezighouden. Per toeval kwam ik in contact met een Indonesische dame gespecialiseerd in familieopstellingen en traumabehandeling. ‘Ik beschik over een gave om onbewuste patronen in de familie van herkomst zichtbaar te maken. Deze patronen kunnen je gedrag in het dagelijkse leven beïnvloeden,’ las ik op haar website. Dat wekte mijn nieuwsgierigheid.
‘Paul, volgens mij heb je niets meer met je vader te verhapstukken,’ zei ze na een eerste sessie.
‘Maar wat is het dán?’ vroeg ik.
‘Geen idee, wellicht komen we daar de volgende keer achter.’
Tijdens een tweede sessie begon ze me weer te bevragen. ‘Aan je moederskant zit wel wat, is er iets met een oom?’
‘Dat zou dan Abraham Olckers moeten zijn, de broer van mijn oma, maar die heb ik nooit gekend.’ Door het uitspreken van zijn naam kwamen er opeens emoties los en begonnen de tranen te stromen.
‘Wat weet je van hem?’
‘Vrij weinig, behalve dat hij in de Tweede Wereldoorlog aan de Birma spoorweg overleden is en dat mijn ouderlijk huis vol staat met Indische spullen die hij als cadeau meebracht voor mijn oma,’ was mijn reactie.
‘Ik zie dat je het verdriet over deze man onbewust overgenomen hebt, maar dat hoort niet bij jou. Als in jouw familie niet over hem gerouwd of gesproken is, dan wordt het van de ene op de andere generatie overgedragen,’ vertelde de vrouw.
‘En ik vergeet nog iets te vertellen,’ zei ik. ‘Er is een Indische kris bij me terechtgekomen, die vermoedelijk ook van hem afkomstig is. De dolk hing bij mijn oma aan de muur en ik ben er altijd al door gefascineerd geweest.’
Ze schrok toen ik dit zei. ‘Je weet dat het een bezield voorwerp is? Indonesische mensen zijn er huiverig voor, men denkt dat een kris kwaad kan aanrichten. Ik weet er niet veel van, maar je moet dit wel verder uitzoeken. Ik stuur je door naar iemand die er meer van afweet.’
‘Zo jongen, je hebt iets moois meegebracht,’ zei de krissenspecialist, nadat hij de dolk bestudeerd had. ‘Deze komt niet van de toeristenmarkt, maar waarschijnlijk van een Indische familie, het is een oude handelskris. Er is een prachtig reliëf op het donkere metaal aangebracht, een empu, een Indische smid. Het zal hem maanden gekost hebben om er bezieling in te brengen. Vaak worden ze bewerkt met cyaankali, een dodelijk gif, maar de kris van je oom is dat volgens mij niet,’ vertelt hij terwijl hij aan het lemmet proeft. ‘Blijkbaar is deze jou toegevallen en je moet er nu goed voor zorgen en de kris onderhouden. Na je overlijden komt het de oudste zoon of dochter toe, dat is de Indische traditie. Het belangrijkste is om de dolk onder controle te krijgen, anders gaat ie met jou aan de haal. Of misschien is dat zelfs al lang gebeurd. Een kris is te vergelijken met een antenne, het is zowel een zender als een ontvanger en je kunt er op een bovennatuurlijke wijze mee werken, iemand beschadigen of positieve intenties mee versturen.’
‘Wat een bijzonder verhaal, hoe krijg ik dat ding nu onder controle?’ vroeg ik.
‘Dat ga ik je nu leren, we halen eerst de hond hier weg, anders gaat hij shaken.’ De kleine jack russel zag de bui alweer hangen en vluchtte spoorslags de kamer uit.
De specialist ging helemaal op in zijn omgeving en de mystieke rituelen van zijn Javaanse voorouders. Hij maakt een obat, een mengsel van kruidnagel, nootmuskaat, rozenbladeren, limoen en kayu putih olie en smeerde de kris en onze handen ermee in. Er steeg een aromatische geur op die ik uit Thailand herkende. De specialist zat op de grond met zijn benen gekruist, naast hem lagen krissen in verschillende maten en soorten op verse bananenbladeren. Hij gebruikte een soort zweep van paardenhaar en sprak onverstaanbare spreuken uit. Aan de muur hingen maskers en voorwerpen uit een ver verleden. Alles om me heen deed denken aan het oude Indië. De man koos een kris van zijn eigen familie en ik kon zien dat hij in opperste concentratie was. Hij haalde de dolk uit de schede, zette het lemmet recht op de grond met het houten handvat naar boven en legde de holster ertegenaan.
Wat er toen gebeurde was voor mij niet te bevatten, na een tiental seconden haalde hij zijn handen van de kris af, die dan opeens los in de lucht leek te zweven.
Ik was sprakeloos, de armen van de specialist hingen als een soort zegening boven de kris. ‘Zo breng je hem onder controle,’ zei hij achteloos. ‘En kijk, nu ga ik ‘m omdraaien en zet ik de kris met het handvat op de grond.’ En weer hing de kris vrij in de ruimte, nu met de metalen punt naar boven, zonder enige steun. Ik dacht dat ik gek werd en water zag branden.
Vervolgens pakte hij mijn kris en voerde hij exact dezelfde handelingen ermee uit. ‘Nu jij,’ zei de man, maar wat ik ook probeerde, mijn kris viel keer op keer om. ‘Focus met al je aandacht en energie op de kris zonder aan iets anders te denken. Als je door gedachten wordt afgeleid gaat het niet werken, het is de bedoeling dat je één wordt met het krachtvoorwerp.’ Na een uur oefenen gaf ik het op. ‘Probeer het later nog is, het gaat jou ook lukken, iedereen kan het leren.’
Op de terugweg naar huis was ik nog behoorlijk in de war en ik belde een oude geliefde, die vaker met onverklaarbare situaties te maken had gehad. ‘Ik ben bij een Indonesische man geweest in Arnhem, hij deed iets wat ik rationeel niet kan uitleggen.’
Aan de andere kant van de lijn was het even stil. ‘De Sperwerstraat? Op nummer twee? Daartegenover heb ik gewoond.’
Diezelfde dag oefende ik nog urenlang in opperste concentratie, pas laat in de avond lukte het me om de kris van Abraham Olckers los in de ruimte te laten staan. Ik stuurde een foto naar de specialist, die direct reageerde.
‘Beste Paul, nu jij deze Pusaka onder controle hebt is de poort via deze kris geopend. Ik kan je nu de kennis van Kebatinan bijbrengen. Ik heb nog wat onderzoek gedaan en weet nu dat de Kris die jij bezit met de intentie gemaakt is om financieel gewin te krijgen. De pamor motieven, de ogen op het lemmet, spreken duidelijke taal. Wees niet bezorgd en onderhoud hem goed, hij brengt namelijk een scherpe energie mee, maar bij jou is hij in goede handen.’